Jaarrond bespeelbaar: het geheim achter Golfbaan Heelsum

Jaarrond topkwaliteit op zandgrond: hoe Golfbaan Heelsum toekomstbestendig blijft

Voor hoofdgreenkeeper Jeroen Brouwer de Koning is een jaarrond bespeelbare baan al jarenlang het uitgangspunt van zijn werk. Sinds 2013 is hij verantwoordelijk voor het onderhoud van Golfbaan Heelsum, een baan die bekendstaat om haar natuurlijke karakter, uitdagende ontwerp en uitstekende bespeelbaarheid. Zelfs in natte winterperiodes blijft Heelsum toegankelijk voor golfers, inclusief spelers die gebruikmaken van een buggy.

Maar om die kwaliteit te behouden, moet Brouwer de Koning voortdurend vooruitdenken. Klimaatverandering, droogte, strengere regelgeving en stijgende kosten vragen om slimme keuzes. Niet alleen vandaag, maar vooral met het oog op de toekomst.

Maximale speelkwaliteit met efficiënte inzet

Wie met Brouwer de Koning spreekt, merkt al snel dat goed baanbeheer voor hem draait om balans. Balans tussen speelkwaliteit, beschikbare manuren, waterverbruik en budget. "Ik moet kijken naar mijn uren en mijn budget en proberen daar het mooiste resultaat uit te halen."

Die benadering is zichtbaar in vrijwel alle beheerkeuzes die op Heelsum worden gemaakt. Zo worden de tees slechts één keer per week gemaaid. Op veel golfbanen gebeurt dat twee of zelfs drie keer per week, maar volgens Brouwer de Koning past dat niet bij het beheerconcept van Heelsum.

De keuze voor langzaam groeiende grassoorten maakt het mogelijk om met minder maaibeurten toch een hoogwaardige speelkwaliteit te behouden. De tijd die daarmee wordt bespaard, kan worden ingezet op de onderdelen van de baan waar onderhoudt het meeste effect heeft, zoals de greens. "Die tijd besteed ik liever aan de greens. Daar maak je uiteindelijk het verschil."

Waarom Brouwer de Koning kiest voor roodzwenk

Een belangrijke sleutel achter deze aanpak is de keuze voor het mengsel BarFescue Plus, een uitgekiend mengel van roodzwenk- en hardzwenkrassen. Op verschillende onderdelen van de baan kiest Brouwer de Koning bewust voor deze grassoorten vanwege de sterke eigenschappen. Roodzwenk groeit langzaam, vraagt minder water en heeft minder voedingsstoffen nodig dan veel andere grassoorten. Hardzwenk is extreem droogte tolerant. Dat maakt het mogelijk om onderhoudsintensiteit en input te beperken zonder dat de speelkwaliteit eronder lijdt.

Als we overstappen naar sneller groeiende soorten zoals Engels raaigras, moeten we vaker maaien. Dan kom je met één maaibeurt per week niet meer uit.

Daarmee is de keuze voor BarFescue Plus niet alleen een graskeuze, maar ook een managementkeuze. Het stelt het greenkeeping team in staat om met beperkte middelen een hoog kwaliteitsniveau te handhaven.

Leren van ervaringen op de greens

Op de greens heeft Brouwer de Koning bewust gekozen voor een andere koers dan veel golfbanen volgen. Enkele jaren geleden werd op Heelsum gekozen voor een mengsel met daarin ook struisgras, omdat dit gemakkelijk en snel door te zaaien is.

Die keuze kreeg echter een stevige test toen de baan te maken kreeg met take-all patch, ook wel rondenplekkenziekte genoemd, als gevolg van een hoge pH van het grondwater. Het struisgras bleek zeer gevoelig voor deze ziekte, terwijl het roodzwenk veel beter overeind bleef.

We hebben gezien dat het roodzwenk veel beter standhield. Dan moet je jezelf afvragen welke keuze het beste is voor de lange termijn.

Sindsdien wordt opnieuw sterker gestuurd op roodzwenk. Daarbij wordt gebruikgemaakt van BarFescue Plus, een mengsel waarin verschillende zwenkgrassoorten zijn gecombineerd. Juist die combinatie zorgt volgens Brouwer de Koning voor meer veerkracht. "Ik geloof in een mix van soorten. Zo spreid je het risico als er een ziekte of extreme weersituatie optreedt."

Naast droogtetolerantie speelt ook ziekteresistentie een belangrijke rol. De verschillende componenten in BarFescue Plus zijn geselecteerd op hun weerstand tegen onder andere dollar spot, een van de belangrijkste grasziekten waarmee greenkeepers tegenwoordig te maken hebben.

Doorzaaien houdt de baan in topconditie

Brouwer de Koning houdt de green in topconditie door ze regelmatig door te zaaien met de Plant Pot methode. Hiervoor maken ze eerst met de beluchtingsmachine gaatjes van 2-3 cm in de graszode. “We verdelen met een kunstmeststrooier het graszaad en vervolgens strooien we zand uit over de green. Zodra het zand opdroogt is, vegen we het met een drivingrange mat in de gaatjes. Zo houden we de graszode groen en de bodem stabiel en waterdoorlatend.”

Water geven waar het nodig is

Misschien wel het belangrijkste thema voor de toekomst is watermanagement. De afgelopen jaren investeerde Golfbaan Heelsum daarom fors in een vernieuwd beregeningssysteem.

Waar vroeger grote delen van de baan tegelijkertijd werden beregend, beschikt de baan tegenwoordig over een systeem waarbij iedere sproeier op de green, surrounding en voorgreen afzonderlijk kan worden aangestuurd. “Nu kunnen we veel gerichter water geven. Alleen waar het nodig is.”

Dat levert niet alleen een betere grasmat op, maar voorkomt ook onnodig watergebruik. Voor Brouwer de Koning is dat essentieel, want hij verwacht dat waterbeschikbaarheid de komende jaren steeds meer onder druk komt te staan.

De keuze voor droogtetolerante grassoorten speelt daarin eveneens een belangrijke rol. Vooral de hardzwenkcomponent binnen BarFescue Plus ziet hij als een interessante ontwikkeling.

Hardzwenk gaat nog efficiënter om met water en voeding en presteert uitstekend onder droge omstandigheden.

Een baan die meebeweegt met de natuur

Op Golfbaan Heelsum staat duurzaamheid al jarenlang hoog op de agenda. De baancommissie koos er bewust voor om fairways te laten meekleuren met de seizoenen. Tijdens droge periodes hoeven de fairways dus niet intensief groen gehouden te worden.

Dat is geen teken van achterstallig onderhoud, benadrukt Brouwer de Koning, maar juist een bewuste keuze die past binnen een duurzaam beheerconcept. "Hier hoeven fairways niet jaarrond felgroen te zijn. Ze mogen meekleuren met het seizoen."

Door minder water en minder meststoffen te gebruiken op plekken waar dat verantwoord is, wordt de impact op het milieu beperkt zonder afbreuk te doen aan de speelervaring.

Ook op het gebied van gewasbescherming wordt al jarenlang ingezet op terughoudend gebruik van middelen. Daar waar mogelijk worden biologische oplossingen toegepast en nieuwe technieken gevolgd, zoals spotspraying, waarbij alleen probleemlocaties worden behandeld. Winterziektes zoals Fusarium en Microdochium worden niet behandeld. De roodzwenk overleeft deze ziektes prima.

Voorbereiden op een toekomst met minder water

Hoewel de baan momenteel beschikt over een modern beregeningssysteem, kijkt Brouwer de Koning al verder vooruit. Hij verwacht dat beperkingen op het gebruik van grondwater in de toekomst verder zullen toenemen.

Daarom wordt samen met de golfclub onderzocht hoe de baan zich daarop kan voorbereiden. Een van de opties is de aanleg van een waterbassin waarin regenwater kan worden opgeslagen voor droge periodes.

We hebben al meegemaakt dat er beperkingen kwamen op beregenen overdag. Ik verwacht dat water in de toekomst alleen maar belangrijker wordt.

Voor Brouwer de Koning is dat geen reden tot zorgen, maar wel een duidelijke opdracht. Door te investeren in efficiënt watergebruik, droogtetolerante en ziekteresistente grassen en slimme beheermaatregelen wil hij ervoor zorgen dat Golfbaan Heelsum ook in de toekomst haar grootste kracht behoudt: het hele jaar door een uitstekend bespeelbare golfbaan op zandgrond.